Ragga Soomaalida sidee ayey ku yihiin hawsha guriga marka qurbaha la joogo?

0
Axmed wuxuu ku faraxsan yahay inuu xaaskiisa la wadaago shaqada guriga

London (SK)-Si weyn ayey isu bedeshaa nolosha qoysaska Soomaalida marka ay tagaan dalalka reer Galbeedka.

Ragga waxay qeyb ka yihiin shaqada guriga, waxayna reerka ka caawiyaan cunto karinta, adeegga suuqa iyo mararka qaar in dhulka la xaaqo ama ay caruurta sii hayaan.

BBC Somali ayaa booqatay qoys Soomaali ah oo deggan magaalada Birmingham ee dalka Britain. Waa qoys sidoo kale baraha bulshada ka sameeya wacyi gelin iyo talooyiin ay siinayaan lamaanayaasha Soomaalida ah.

Hibo Cumar ayaa sheegtay in seygeeda Axmed ay waxbadan oo dhanka nolosha ah isku fahmeen, ayna ku doonayaan in waxbadan oo noloshooda ka mid ah ay wanaajiyaan.

“Shaqooyiinka guriga ee sida dabiiciga ah Alle u fududeeyay dumarka Ayaan qabtaa. Axmed wuxuu qabtaa wixii culus oo dhan sida guriga wax ka bedelkii iyo adeeggii ayuu qabtaa”, ayey tiri Hibo Cumar.

Axmed iyo Hibo waxay rabaan inay tusaale u noqdaan qoysas kale ee Soomaalida ah

Jowhari ayaa sheegay in sida xaqiiqada ah ay mararka qaar dhacdo in uu quraacda u kariyo una diyaariyo reerka. “Gabdheheyga in ay cunaan quraac aan kariyay way dhacdaa, ayuu yiri.

Hibo Cumar ayaa tiri: “isbedelka ayaga (qoysaska) ma ahan balse wuxuu la socdaa meesha ay ku nool yihiin. Qoyska markuu Soomaaliya joogay wuxuu haystay gargaar. Culeys badan haweeneyda kuma dheceyn, ninkuna kuma dheceyn”.

“Qoyska wuu ballaaran yahay oo qaraabo badan ayaa ka mid ah. Laakiin marka halkan (Yurub) la joogo isbedelka ugu weyn ee reerka ku dhacay wuxuu yahay; labadii qof keligood bay noqdeen. Xaaskii iyo ninkii qabay cid la joogto malahan.”

Waxay intaa ku dartay “reerku wuxuu ku kooban yahay labadii qof iyo wixii ay dhaleen. Marka culeyskii Afrika yaalay mid ka badan ayaa yimid”.

Howsha guriga

Axmed wuxuu ku faraxsan yahay inuu xaaskiisa la wadaago shaqada guriga

Axmed Jowhari oo ah tala bixiye arrimaha qoyska ayaa reerkiisa inta badan uga soo adeego suuqa, wuxuuna ka qeyb galaa karinta cuntada iyo nadiifinta guriga.

Ma dhaqanka halkan dalalka reer Galbeedka baa qasab ka dhigay in raga ay guriga ka shaqeeyaan mise waxaa jiro sababo kale?

Axmed iyo Hibo waxay qabaan in xaaladda dalalkan ka jirto in ay sabab u tahay in raga ay wax ka qabtaan howsha guriga oo reerkooda ay caawiyaan.

Axmed wuxuu ku faraxsan yahay inuu xaaskiisa la wadaago shaqada guriga

Hibo Cumar ayaa tiri: “isbedelka ayaga (qoysaska) ma ahan balse wuxuu la socdaa meesha ay ku nool yihiin. Qoyska markuu Soomaaliya joogay wuxuu haystay gargaar. Culeys badan haweeneyda kuma dheceyn, ninkuna kuma dheceyn”.

“Qoyska wuu ballaaran yahay oo qaraabo badan ayaa ka mid ah. Laakiin marka halkan (Yurub) la joogo isbedelka ugu weyn ee reerka ku dhacay wuxuu yahay; labadii qof keligood bay noqdeen. Xaaskii iyo ninkii qabay cid la joogto malahan.”

Waxay intaa ku dartay “reerku wuxuu ku kooban yahay labadii qof iyo wixii ay dhaleen. Marka culeyskii Afrika yaalay mid ka badan ayaa yimid”.

Sababahaa aawadood, Axmed wuxuu qeyb ka yahay shaqada guriga sida in uu dhulka xaaqo amaba uu mararka qaar uu daahyada ka bedelo qolalka jiifka iyo fadhiga.

Isagoo xaaskiisa ku taageeraya hadalladaas wuxuu yiri: “Markii Afrika la joogay, ma dhici jirin in uu ninka guriga xaaqo amaba jikada galo, in uu ilmaha xafaayadda ka badalo amaba caana uu siiyo”.

Waxay arrintaas kala mid yihiin qoysas badan oo Soomaali ah oo ku nool dalalkan reer galbeedka. Balse marka lagu nool yahay geeska Afrika, way yartahay in la arko nin xaaskiisa ka caawinaya shaqada guriga

“Maxaa keenay hadaba isbedelka?” ayuu isweydiiyay Axmed Jowhari, wuxuuna isugu jawaabay “Meeshan lagu nool yahay ciriiriga ka jiro ayaa keenay. Maxaa yeelay, cid ku caawineyso oo bannaanka kaaga imaaneyso ma jirto”.

Waana taas sababta ay raga gacan uga geystaan shaqada guriga sida ay aaminsan yihiin dad badan. Sidoo kale Axmed Jowhari oo lamaanayaasha la taliyo wuxuu sheegay in “muran iyo Isfahan la’aan arrimahaasi la xiriira ay dhaliyaan in reero badan ay dumaan marka qurbaha la yimaado”.

Maxay qabtaan lamaanahan?

Axmed iyo Afadiisa waxay ka mid yihiin dadka baraha bulshada u isticmaala in ay wacyi geliyaan dadka ku nool qurbaha iyo kuwa ku sugan geeska Afrika, si ay u fahmaan guusha qoyska iyo muhiimadda iscaawinta.

Waxay leeyihiin bogag ay u bixiyeen Guur Farxad leh, waxayna sheegeen in ay sameeyaan dadaallo ay isku fahansiiyaan lamaanayaasha iyo casharro qoyska ku saabsan.

lamaanahan ayaa sidoo kale ah la taliyayaal arrimaha guurka iyo qoyska

Wuxuu Axmed Jowhari sheegay in guurka ka hor xitaa ay dhallinta iyo qofka doonaya in uu aqal galo ay siiyaan talooyiinka “liibaanta qoyska”.

Wuxuu sheegay: Waxaan fahansiinaa “meesha uu dhibka ka imaanayo in la aawod ee aan lagu mashquulin qofka”.

Hibo ayaa dhankeeda sheegtay in ahmiyadda uu guurku leeyahay ay tahay. “Dadka qaar waxay aaminsan yihiin in qofka uusan u baahneyn qofka kaleBalse xwaa taa caksigeeda oo maamada aad sameysay reer waad u baahan tahay qofka”.

Xiggasho: BBC